Op de Zwarte Weg


Er is zo'n Gentse mop over een zoon die thuis komt van school en zijn vader vraagt waar Turkije ligt.
 "Geen idee", zegt de vader, "Maar het kan niet ver zijn, want op mijn werk zijn er twee Turken en die komen met de fiets."



Yol (weg, straat)

Een land ligt uiteindelijk maar zo ver als de weg die er naartoe leidt. Vandaag is de afstand naar Turkije een korte vlucht, vijftig jaar geleden was het een hobbelige autorit en een eeuw geleden nog een trage trein. De afstand tussen 'het centrum van Europa' en 'de poort naar Azië' was nooit korter dan vandaag, al lijkt de kloof soms diep.
Sinds vrijdag ligt Turkije weer een stukje dichter bij de Leie, dankzij Istanbul Ekspres”, zo’n beetje de Turkse Gentse Feesten. Dit jaar valt er, behalve spectaculaire Turkse muziekacts, nog iets extra te beleven tijdens het festival: Het fantastische project Yolda




Yolda (yol-da: op de weg, onderweg)

Voor Yolda reisden Gentse en Turkse muzikanten samen van Istanbul en Izmir naar Gent. In drie groepen volgden ze verschillende historische migratieroutes die vijftig jaar geleden ontdekt werden door de pioniers van de migratie en zo aan de basis lagen van ‘Turkije aan de Leie’. Voor de tentoonstelling Straffe Gasten (nog tot 4 januari in het MIAT) heb ik enkele van die routes uitgetekend op kaart. 



In de jaren zestig leidde duidelijk niet één, maar heel verschillende wegen de pioniers naar Gent. Op dat moment was Gent ook nog geen bestemming. Eerder een toevallige halte, waar een aantal pioniers zijn Blijven PlakkenPas vanaf het midden van de jaren zeventig, toen het fenomeen van de jaarlijkse vakantie-uittochten opdook, smolten de verschillende routes samen in één Kara Yol.  




Karayolda (kara: zwart / yol: weg / -da: op de : op de zwarte weg)


De zwarte weg is de bijnaam van de route die Europese Turken sinds de jaren zeventig naar hun thuisland volgden. De term 'zwart' verwijst niet alleen naar de kleur van het asfalt, maar ook naar de hoeveelheid ongelukken die op de weg gebeuren. Ondermeer Halil Alcı, in de jaren zeventig de 'burgemeester van de Gentse Turken' werd genoemd, liet het leven tijdens de reis van Gent naar Emirdag.

In de jaren tachtig voerde de familie Biçici duizenden Gentenaars over de Karayol naar de dorpen van Emirdag met hun busmaatschappij 'Yetimoglu'. Over de waanzinnige belevenissen van de begeleiders en hun passagiers, maakte mijn man Yılmaz Koçak het project 'Karayol: Het busmuseum': een evocatie van de busreizen in de jaren tachtig.





Karayoldayız (kara: zwart / yol: weg / -da: op de / yız: wij zijn : wij zijn op de zwarte weg)


Van mei tot oktober 2014 bezochten honderden geïnteresseerden het busmuseum op het Spaanskasteelplein en dan aan DOKGent. Nu donderdag, op 13 november, organiseert het MIAT een soiree rond dit project. Isa Biçici en Yılmaz zullen er alles vertellen over de Karayol-reizen van vroeger en vandaag. Ik mag de vragen stellen. En jullie liefst ook.


Wees welkom en reserveer hier!







Reacties