Netwerk van Vrouwen tegen Angst

Netwerk van Vrouwen tegen angst / Women against fear / Femmes contre la Peur / Korkuya karsi kadinlar / Mujeres contra el miedo

Wij zijn niet bang. 
Deze superdiverse samenleving is onze thuis en wij aanvaarden elkaar als zusters. 
Wij laten ons niet langer uit elkaar drijven. 
Samen vormen wij front tegen het hokjesdenken en wij-versus-zij. 
Tijd om de haatpredikers van antwoord te dienen. 



Het was niet de eerste keer en het zal niet de laatste keer zijn, maar na de aanslagen in Parijs zijn we in Europa opnieuw wakker geworden in een andere wereld. In de nacht van vrijdag op zaterdag gingen we in Europa collectief door een mallemolen van emoties: Na de eerste schok (‘Paris brûle-t-il?’) kwam de angst (Was dit alles voor vannacht?), dan de verontwaardiging (Had niemand dit kunnen voorkomen?), de woede (Die lafaards!), hoogmoed (Ons krijgen ze niet klein!), het verdriet (129 doden) en daarna opnieuw angst. En die blijft nazinderen. 

"The only thing we have to fear is fear itself" (F. Roosevelt)


Nog voor de zon zaterdag opging, was half Europa door een resem van emoties gejaagd en zag je de angst op sociale media opduiken. Ze nam de vorm aan van woede (‘Ik schiet ze allemaal voor hun kop, die vuile moslims’), ridicule eisen (‘Grenzen dicht! Nu!’), vergeldingsacties (Brand in het vluchtelingenkamp van Calais), ondoordachte uitspraken ('Het is allemaal de schuld van de islam’), en complottheorieën (Een dag voor de terrorismeconferentie in Turkije? Dat kan geen toeval zijn). Maar welke vorm ze ook aannam, het was wel degelijk de angst die sprak.
In eerste instantie richtte de angst zich nog grotendeels op de terroristen, maar binnen de kortste keren breidde die zich uit. Als een koffievlek: van de terroristen naar de vluchtelingen, naar de moslims in Europa, naar alle moslims ter wereld, naar alle mensen met migratie-achtergrond, naar de multiculuralisten, ... Iemand zei zelfs dat het de schuld was van de ecologisten. 
Naarmate de koffievlek zich uitbreidde, liep het met het wij-zij-discours danig uit de hand. Mensen die ik doorgaans verstandig acht knikten instemmend wanneer iemand zei: ‘zij, de moslims die alle Westerlingen haten, ze moeten zich distantiëren’. Aan de andere kant van de tafel ging het dan weer over ‘zij, de hypocriete Westerlingen die enkel rouwen om hun eigen volk’. Aan beide kanten zag ik ook opmerkingen verschijnen in de zin van: “Ze hebben het zelf gezocht (als we hun moskeeën vandaliseren / als er aanslagen worden gepleegd.)" De empathie verdween en de sfeer werd grimmig. 

"Onwetendheid is de bron van alle kwaad" (Plato)



Mijn zus belde me die ochtend. En daarna mijn moeder. En daarna een vriendin. En nog één. En nog één. Allemaal vrouwen die met beide voeten in de superdiversiteit staan. Voor wie multiculturalisme geen ‘lovey dovey’ feestje of het ultieme doel is, maar gewoon de dagelijkse realiteit. Vrouwen die zich niet thuis voelen in de ‘wij’ groep, maar zich ook niet in de ‘zij-groep’ laten dwingen. Overal zien wij hetzelfde discours van haat en angst opduiken. 
Angst, niet zo zeer voor terreuraanslagen, maar wel voor elkaar. En dat is niet verwonderlijk: Al jaren zien wij de evolutie in onze omgevingen: Mensen van verschillende gemeenschappen beperken zich in hun sociaal contact steeds meer tot de eigen ‘gemeenschap’. De kloof neemt toe, persoonlijk contact met iemand die er een andere levensbeschouwing of cultuur op nahoudt wordt steeds minder evident en steeds meer geproblematiseerd. Als er dan toch contact is, gaat het eerste half uur steevast naar het wegwerken van stereotypen (“Ja, jij bent een goeie, maar de rest”, “Bij ons is dat zo, maar bij jullie is dat zo he!” “Ja, ik mag zonder sluier buiten van mijn man”, “Neen, wij vinden overspel niet normaal”, “Hoe komt het dat je zo goed Nederlands spreekt?”... dat soort gesprekken)

Elk in onze eigen omgeving (op het werk, in onze vrije tijd of thuis) voeren wij al jaren strijd tegen de onwetendheid, de stereotypen en de angst. Omdat we begrip kunnen opbrengen voor die ‘angst voor het onbekende’, beantwoorden we steeds dezelfde vragen en protesteren we beleefd wanneer aan tafel een racistische opmerking wordt gemaakt. Meestal tevergeefs. 'The voice of reason' haalt het niet altijd van emotionele wartaal. Vaak voelen we ons moegestreden. Dan worden we onzeker: dan zwijgen we liever en rollen we eens met onze ogen. Ons protest is niet altijd even luid. Als meisjes hebben wij geleerd dat ‘spreken zilver is en zwijgen goud’. Maar genoeg is genoeg.


“We must build dikes of courage to hold back the floods of fear” (ML King)


Het discours in de media, onder mensen op straat en online na de aanslagen van vrijdag heeft ons diep geraakt. Het is nu wel duidelijk dat de mensen met de grootste mond niet altijd het meest te zeggen hebben. Haatpredikers en wij-zij-denkers vormen blok en krijgen de microfoon onder de neus geduwd, terwijl de superdiverse samenleving in stilte lijkt te treuren. De stem van vrede wordt niet gehoord, terwijl de oorlogspraat steeds luider klinkt. Maar niet met ons. 
Tal van initiatieven duiken op: Stille wakes werden georganiseerd in Mechelen, Gent, Antwerpen. De ‘knuffelmoslim’ is opgestaan, overal in Europa nemen burgers het op voor hun medemens. Op zondag 22 november organiseert Hart boven Hard in het NTGent een bezinningsgesprek ‘Wat nu?’, waar wij ook hopen langs te gaan. Want ook wij nemen het heft in handen en vormen een Netwerk van Vrouwen tegen Angst.

“You might as well answer the door, my child. The truth is furiously knocking.” (Lucille Clifton)


Met het Netwerk van Vrouwen tegen Angst willen we vrouwen verenigen die de strijd tegen angst en haat durven aan te gaan. Alleen zijn we misschien de luis in de pels, maar samen kunnen we de beer zijn. Wij laten ons niet langer intimideren door haatpredikers en culturalisten. Zelfs al zijn we ‘de uitzondering’, we zijn niet de enigen die er zo over denken. En vandaag vormen we front tegen het blok van haat en angst.
Binnen dit netwerk willen we vrouwen die geconfronteerd worden met wij-zij denken of de strijd willen aangaan tegen monoculturalisme morele steun laten vinden bij elkaar. Wie even niet meer weet hoe te reageren of van welk hout pijlen maken, kan raad of inspiratie vragen aan andere vrouwen in dit netwerk. De Vrouwen tegen Angst zijn heel verschillend: Sommigen beroepen zich op veertig jaar ervaring, anderen hebben een heel frisse kijk op de zaak. Er zijn vrouwen die dagelijks met racisme te maken krijgen en vrouwen voor wie dit ver-van-hun-bed-show is. Hoe ga jij om met wij-zij-denken? Hoe reageer je op racistische uitspraken van familieleden? Hoe kan je je kalmte bewaren in zo’n gesprek? Misschien word je geconfronteerd met vragen waar je het antwoord niet op kent, maar die de vrouwen in dit netwerk wel kunnen beantwoorden. Misschien word je moedeloos en bang van de strijd. Ook met die gevoelens kan je terecht in het Netwerk.

"Avoiding danger is no safer in the long run than outright exposure. The fearful are caught as often as the bold." (Helen Keller)


Het Netwerk van Vrouwen tegen Angst is er in de eerste plaats om front te vormen en steun te vinden bij elkaar, maar we willen er ook echt mee aan de slag. Wanneer straffe vrouwen de handen in elkaar slaan, is immers heel wat mogelijk. Wij denken aan volgende concrete acties:
  • De onverwachte gast spelen
Wij willen mensen aanmoedigen monoculturele sociale gelegenheden te crashen. Als vrije burgers eigenen wij ons het recht toe te gaan en staan waar wij willen. We hebben geen geadresseerde uitnodiging nodig om ons welkom te voelen, zelfs wanneer we niet (of absoluut niet) tot het doelpubliek behoren. 
  • Persoonlijke getuigenissen
Rationele argumenten en beschouwingen zijn goed en zinvol, maar vallen al te vaak in dovemansoren. Persoonlijke getuigenissen geven mensen een sneller inzicht in de realiteit. Zonder mensen te proberen bekeren tot het ‘multiculturalisme’, willen we mensen tonen dat diversiteit in het dagelijkse leven geen probleem hoeft te zijn. We knopen een open gesprek aan over onze positieve en negatieve ervaringen.
  • Debat opzoeken
Wij gaan de confrontatie aan. Wanneer goedkope haatpraat opduikt op sociale media, in de pers, in praatgroepen, op straat, in onze vriendenkring en bij familie gaan we dit bewust niet negeren. We nemen ons voor empathisch, maar assertief te reageren en stereotypen zo veel mogelijk te bekampen.

Wie doet mee?

Reacties